okulsuz toplum – Muhalif Sözlük
ivan illich'in kitaplaştırdığı düşüncesi. eğitimin ortamlara ve kurumsallaşmaya bağımlı hale getirilmesini eleştiren, bunun arkasında statükonun korunmasının yattığını savunan, bu yapısıyla eğitim sisteminin (u: okullaştırılmış eğitimin) yaratıcılığı öldürdüğünü düşünen makalelerinin yer aldığı kıymetli kitap. sadece eleştirmekle kalmıyor, tam anlamıyla bilimsel bir bütünlük içinde alternatifini de doğanın bağrından getiriyor. her insan belli bir yaşa geldiğinde gündelik hayatta pratik bulan, uygulamaya dönük bilgilerinin, edindiği becerilerin çok büyük bir kısmını sosyal öğrenme yoluyla elde etmiştir. okulun yeteneği köreltmeme ihtimali çok düşüktür. sınırlar, kısıtlar, daraltır, tek tipleştirir ve tek elden bilgi akışı sağlar. eğitim ise hayat boyu, sınırsız, arzu ve istek dahilinde, merak yönünde gelişmeli, herkes ilgi duyduğu her konudaki uzmanlara her an her koşulda karşılıksız ulaşabilmelidir.

bu görüşler günümüzdeki uzaktan eğitim ya da hayat boyu öğrenme tanımlarıyla bir paralellik arz etmekte ancak uzaktan eğitim ve hayat boyu öğrenme kavramları felsefi boyutta tam olarak illich'in değindiği okulsuz toplum anlayışından çok çok uzaklarda durmaktadır.

kitaptan birkaç alıntı:

---------------alıntı---------------
ağaçları yaşken eğip bükmek sevgili öğretmenlerin içtenlikle yerine getirdikleri kutsal ve benzersiz bir vazifedir.

günümüzde okul sistemi tarih boyunca güçlü kiliseler için geçerli olan üç işlevi yerine getirmektedir. okul hem toplum mitinin kaynağı, hem bu mitin tezatlarının kurumsallaştırılması ve hem de mit ile gerçeklik arasında uyumsuzluğu tekrar üretecek ve gizleyecek olan ritüel mekanıdır... özgür bir toplumun, modern bir okulda oluşturulabileceği görüşü paradoksal bir iddiadır. bireysel özgürlüğü garanti altına alma, bir öğretmenin öğrencileriyle meşguliyetinde tamamiyle gözardı edilmektedir. öğretmen sahip olduğu kişiliğini yargı, ideoloji ve doktor işlevleriyle birleştirdiğinde, toplumun temel yapısı, yaşam için hazırlanması gereken süreçle amacından saptırılmaktadır. bu üç gücü birleştiren bir öğretmen, öğrencinin yasal veya ekonomik reşit olmama durumunu meydana getiren ya da özgür toplanma hakkını kısıtlayan yasalara göre öğrencinin haklarını daha fazla kısıtlar.

okullaşmanın artması, silahlanmanın artması ölçüsünde tehlikelidir ama bu tehlike istenildiği oranda ciddiye alınmıyor.

(u: şu cümleye aşık olmamak mümkün mü?) eşit eğitim fırsatı, gerçekten de, hem arzu edilebilir hem de uygulanabilir bir amaçtır. fakat bunu ancak zorunlu okullaştırma ile mümkün saymak; kurtuluşu, kiliseyle karıştırmak anlamına gelmektedir. okul, modern proleteryanın dünya dini haline gelmiş ve teknolojik çağın fakir insanları için faydasız kurtuluş vaatlerinde bulunmaktadır.
---------------alıntı---------------

son olarak sir kenneth robinson abimizin şu konferansıyla mevzuyu bağlayalım.
http://tinyurl.com/d62aunb