mutezile – Muhalif Sözlük
kainat kitabı kuran'da en sık anılan olgulardan aklı ön plana çıkaran mezhep. lise öğrencisiyken muhyiddin ibn arabi ile beynimi kemirdiğim dönemde maturidi ve eş'ari beylerin de desteklediği ruyetullah mevzusu kafama takılmıştı. ister vahdet-i şühud, ister vahdet-i vücud olsun; yani ister vücûd bir olsun ister onu müşahede edenlerin ve dahi kendisinin iradeleri bir bütün olsun, neticede var olan yegânenin ötesinde yahut aynı düzlemde bir başka varlık esamesi dahi mümkün olamıyorsa, o'nu görmek nasıl mümkün olacaktır? musa'nın konuştuğu gibi değil ruyetullah ile bahsedilen. bizzat müşerref olmak. fakat orada tevhid kaybolur. o yüce zât ile karşılıklı görüşmek o yüce zât'ın mutlak ve yegâne varlığına ikilik çıkarır. perdelere eyvallah, suretlere eyvallah, ama bizzat olması mantığıma hiç yatmıyordu. işte bu süreçte tanımıştım mutezile'yi. üstelik vahdet mevzularındaki aşk tutulmamı tek kadim varlığın sıfatlarıyla birlikte yalnızca allah'a ait olduğunu savunarak destekliyordu. üstelik işime gelmese de ameli imanın bir parçası görmesi son derece mantıklıydı. mümin olmak kolay değildi. nitekim bir ayetle allah "ey iman edenler, iman edin.." ifadesini kullanarak bu işin ağırlığını vurguluyordu. işte böyle tanışmıştık kendisiyle.

aklı yegane sorumlu kılarak direksiyona oturtan bu mezhep, sevgili üstad'ın da belirttiği gibi islam toplumlarındaki felsefi ilerlemenin önünü açmıştır. islam nakil değil akıl dinidir sloganı ile özdeşleştirilebilir sanırım. nureddin yıldız gibilerin "sapık fırkalar" arasında değerlendirmesi de bu mezhebin kıymetini ön plana çıkarmakta. bu türden ehl-i sünnet fetişlerinin mutezile'ye getirdiği eleştiri "aklı putlaştırıp ayetleri kafalarına göre yorumluyorlar" şeklinde özetlenebilir. ulan siz binlerce yıldır uyduruk rivayetleri putlaştırıp olmayan ayetlerin hükmünü dahi nesh ettiniz(!). kafaya göre yorumlamak, din uydurmak, çıkar amaçlı suç devleti kurmak için dini sömürmek ehl-i sünnetin, emevilerin işi. mutezile allah'ın emri olan akletmeyi esas alıyor. çarpıtmayı değil.

sohbete ayetleri akla göre yorumlarlar deyip verdiği örneklerde sadece hadislere değinebilen ehl-i sünnet müdafisi tatlılığı da burada: https://www.youtube.com/watch?v=8i7t5fj5lWA