islam kelam ve felsefesi içinde en çok tartışılan konulardan biri. bunun sünni dairede mutezile'si, eşari'si ayrı bahis, makro planda şiası alevisi ve bilumum mezhebin görüşü ayrı bahis. bir de çeşitli yansımaları olmuş/olmakta olan bir konu kader.
mesela siyasi yansımalarına bakınca; emevilerin iktidarlarını "allah'ın kaderidir" şeklinde bir paradigmayla dayatması, hint aryan kavimlerinin kast sistemini kadere dayandırması gibi lehte kullanımları görmek mümkün. kadere iman mevzusu, emeviler devrinde "iman esasları" adı verilen sıralamaya dahil edilmiştir, bu yönüyle de ele alınmalı.
"insanın kaderi seçmektir" cümlesi bireysel planda olayın ağır basan tarafı. ama dünyada, evrende, alemde muazzam bir sistem ve bunun muhteşem bir işleyişi olduğunu kim inkâr edebilir? tıpkı kaos kuramında olduğu gibi sayısız parametre rastgele bir etkileşimle "sonuçlar" meydana getiriyor ve bu bir düzen halini alıyor. işte o rastgele dizilim kader olsa gerek. nereye kadardır nerden başlar bilemeyiz ancak, insanın hatalarını mâl edebileceği bir kavram değildir o açık. her ne kadar risalelerinde said nursi buna aykırı ifadeler kullanmış olsa da, mealen "elektrik devresi çizilmiştir anahtarı açıp açmamak insana düşer" şeklinde yaptığı tasvir mantıklı geliyor.
konuyla alakalı ihsan eliaçık'ın çok güzel bir yazısı var, okunmalı mutlaka: http://tiny.cc/m4wsf
ve mustafa islamoğlu'nun kader bahsindeki konuşması da zihin açıcı.. http://tiny.cc/zhb3r
abdülaziz bayındır'dan da küçük bir özet: http://tiny.cc/fw4ib
(bkz:final destination)
(bkz:the butterfly effect)
mesela siyasi yansımalarına bakınca; emevilerin iktidarlarını "allah'ın kaderidir" şeklinde bir paradigmayla dayatması, hint aryan kavimlerinin kast sistemini kadere dayandırması gibi lehte kullanımları görmek mümkün. kadere iman mevzusu, emeviler devrinde "iman esasları" adı verilen sıralamaya dahil edilmiştir, bu yönüyle de ele alınmalı.
"insanın kaderi seçmektir" cümlesi bireysel planda olayın ağır basan tarafı. ama dünyada, evrende, alemde muazzam bir sistem ve bunun muhteşem bir işleyişi olduğunu kim inkâr edebilir? tıpkı kaos kuramında olduğu gibi sayısız parametre rastgele bir etkileşimle "sonuçlar" meydana getiriyor ve bu bir düzen halini alıyor. işte o rastgele dizilim kader olsa gerek. nereye kadardır nerden başlar bilemeyiz ancak, insanın hatalarını mâl edebileceği bir kavram değildir o açık. her ne kadar risalelerinde said nursi buna aykırı ifadeler kullanmış olsa da, mealen "elektrik devresi çizilmiştir anahtarı açıp açmamak insana düşer" şeklinde yaptığı tasvir mantıklı geliyor.
konuyla alakalı ihsan eliaçık'ın çok güzel bir yazısı var, okunmalı mutlaka: http://tiny.cc/m4wsf
ve mustafa islamoğlu'nun kader bahsindeki konuşması da zihin açıcı.. http://tiny.cc/zhb3r
abdülaziz bayındır'dan da küçük bir özet: http://tiny.cc/fw4ib
(bkz:final destination)
(bkz:the butterfly effect)